Sleppa leiðarkerfi
Upplýsingavefur tollstjóra Veist þú um ólöglegan innflutning? - Láttu vita
Textahamur - breyta lit á letri og bakgrunniUpplýsingarVeftréPrentaMinnka leturStækka leturLokuð svæðienglish

Allt um falsaðar vörur og hugverkarétt.Upplýsinga- og þjónustuveitan island.is (opnast í nýjum glugga)CITES - dýr og plöntur í útrýmingarhættuUpplýsingar fyrir þá sem ætla að flytja milli norræna ríkja, vinna þar eða stunda námNordisk etax - upplýsingavefur um skattamál á norðurlöndum

Tollstjóri - Gjaldþrotameðferð

Gjaldþrotameðferð

Um gjaldþrotaskipti gilda lög númer 21/1991. Eftir að árangurslaust fjárnám hefur verið gert hjá skuldara hafa kröfuhafar þrjá mánuði til þess að krefjast gjaldþrotaskipta. Með gjaldþrotaskiptum er átt við lögskipaða aðgerð sem fer fram í þeim tilgangi að yfirfæra eignir til kröfuhafa. Um er að ræða fullnustugerð sem hefst með dómsúrskurði, upphafstíminn er úrskurður dómara en hann skipar í kjölfarið skiptastjóra sem fer með framkvæmd skiptanna.

Hverjir geta krafist gjaldþrotaskipta?

  • Einstaklingar geta krafist þess að bú þeirra verði tekið til gjaldþrotaskipta geti þeir ekki staðið í fullum skilum við lánardrottna sína þegar kröfur þeirra falla í gjalddaga og ekki er sennilegt að greiðsluörðugleikar þeirra muni líða hjá innan skamms tíma samanber 1. málsgrein 64. greinar gjaldþrotaskiptalaga.
  • Bókhaldsskyldum aðila ber skylda til að krefjast gjaldþrotaskipta á búum sínum geti þeir ekki staðið í skilum og ekki sé útlit fyrir að það ástand breytist, samanber 2. málsgrein 64. greinar.
  • Mun algengara er að kröfuhafar óski gjaldþrotaskipta að ákveðnum skilyrðum uppfylltum, samanber 65. grein gjaldþrotaskiptalaga. Aðrir en kröfuhafar geta ekki náð fram skiptum þar sem þeir einir eiga lögvarinna hagsmuna að gæta.

Krafa um gjaldþrotaskipti á grundvelli árangurslauss fjárnáms

  • Eftir að gert hefur verið árangurslaust fjárnám hjá skuldara er innheimtumanni heimilt að krefjast gjaldþrotaskipta hjá honum innan þriggja mánaða. Þá er öllum öðrum kröfuhöfum heimilt að krefjast gjaldþrotaskipta á grundvelli árangurslauss fjárnáms annarra kröfuhafa innan sömu tímatakmarkana. Sé um að ræða einstakling, hvort heldur hann hefur starfað sem launamaður eða haft með höndum sjálfstæða atvinnustarfsemi,  er almennt ekki krafist gjaldþrotaskipta. Slíkt er þó háð hlutlægu mati innheimtumanns.
  • Ætíð er krafist gjaldþrotaskipta ef gjaldandi skuldar skattsekt yfirskattanefndar eða hefur gengið að sektarboði skattrannsóknarstjóra.
  • Gjaldþrotaskipta skal krafist á búum lögaðila ef samanlagður höfuðstóll allra gjalda þeirra við ríkissjóð nemur hærri fjárhæð en tveimur milljónum króna.

Þegar um sameignarfélög eða einkafirma er að ræða skal jafnframt krafist gjaldþrotaskipta á búum allra sameigenda/eigenda ásamt sameignarfélaginu eða einkafirmanu sjálfu. Þetta helgast af því að félagsmenn bera ótakmarkaða ábyrgð á skuldbindingum firmans eða félagsins. Þetta leiðir til þess að bú slíks firma eða félags verður ekki tekið til gjaldþrotaskipta nema bú þess manns eða þeirra sem bera ábyrgð á skuldbindingum firmans eða félagsins séu áður tekin til gjaldþrotaskipta, samanber 5. grein gjaldþrotaskiptalaganna.

Aftur upp

Úrræði skuldara

Skuldari getur komist hjá gjaldþrotaskiptum með því að gera skriflega áætlun um greiðslu skattskuldarinnar hjá innheimtumanni ríkissjóðs. Greiða verður helming kröfunnar til þess að gjaldþrotaskiptabeiðni sé afturkölluð og afganginum má dreifa á allt að sex mánuði með möguleika á framlengingu. Sé um að ræða áætlaða skatta er forsenda greiðsluáætlunar að skuldari leggi fram staðfestingu skattyfirvalda um að skattkæru hafi verið skilað ásamt útreikningi löggilts endurskoðanda á væntanlegri álagningu.

Greiðsluáætlun leysir skuldara á engan hátt undan hugsanlegum viðurlögum eða öðrum innheimtuaðgerðum sem tæk eru svo sem nauðungarsölu, fjárnámi og/eða lokunaraðgerðum heldur leiðir eingöngu til þess að fallið er frá gjaldþrotaskiptakröfu. Hægt er að gera greiðsluáætlun hvenær sem er eftir að árangurslaust fjárnám hefur verið gert áður en gjaldþrotaskiptaúrskurður er kveðinn upp. Eftir að gjaldþrotaúrskurður er kveðinn upp þarf kröfulýsingarfrestur að líða. Það er ófrávíkjanlegt skilyrði að skuldari greiði skiptastjóra áfallinn skiptakostnað áður en beiðni er afturkölluð og þá jafnframt að allir aðrir kröfuhafar afturkalli kröfulýsingar sínar.

Aftur upp

Nauðasamningar

Um nauðasamninga gilda lög númer 21/1991 auk þess sem innheimtumaður þarf að líta til 113. greinar laga um tekjuskatt númer 90/2003. Með hugtakinu nauðasamningur er átt við samning um greiðslu skulda eða eftirgjöf af skuldum sem kemst á milli skuldarans og áskilins meiri hluta lánardrottna hans og hlýtur síðan staðfestingu fyrir dómi. Lagahugtakið nauðasamningur getur á engan hátt tekið til annarra samninga um skuldaskil en þeirra sem beinlínis er kveðið á um í lögum enda er sú nauð sem hugtakið er dregið af fólgin í því lögbundna eðli þessara samninga að þeir bindi minnihluta lánardrottna algerlega án tillits til vilja þeirra. Markmið nauðasamnings er að ráða bót á ógjaldfærni skuldara og þá einkum með því að lækka skuldir þannig að skuldari verði frekar fær um að standa í skilum.

Aftur upp

Hvert skal beina umsókn um nauðasamning?

  • Beiðni til dómstóla
    Skuldari þarf að afla heimildar dómstóla til að leita nauðasamnings og er sú heimild veitt með dómsúrskurði. Sérstakur umsjónarmaður sem skipaður er af dómstólum tekur í framhaldinu við samningsumleitunum við lánardrottna.
  • Beiðni til innheimtumanns
    Skuldari sem óskar eftir samþykki innheimtumanns á nauðasamningi vegna vangoldinna opinberra gjalda skal beina umsókn sinni til innheimtumanns ríkissjóðs. Telji innheimtumaður að hagsmunum verði betur borgið með nauðasamningi við skuldara ber honum að senda erindið til fjármálaráðuneytisins ásamt umsögn sinni. Vísi fjármálaráðuneytið erindinu ekki frá ber því að senda hana til ríkisendurskoðunar til umsagnar. Ráðuneytinu er fyrst heimilt að samþykkja að mælt verði með nauðasamningi að þeirri umsögn fenginni.

Aftur upp

Ófrávíkjanleg skilyrði

Til þess að innheimtumaður geti mælt með nauðasamningi verður skuldari að vera:

  • Skuldlaus í virðisaukaskatti, staðgreiðslu opinberra gjalda, tryggingagjaldi og vörugjaldi.
  • Skattkröfur mega ekki vera tilkomnar vegna endurákvörðunar skattyfirvalda á gjöldum vegna skattsvika.
  • Ljóst sé að hagsmunum ríkissjóðs verði betur borgið með nauðasamningi.

 

Réttaraðstoð vegna nauðasamninga

Um réttaraðstoð við einstaklinga til að leita nauðasamninga gilda lög númer 65/1996. Markmið laganna er að veita einstaklingi möguleika á að ná tökum á fjármálum sínum og þannig komast hjá því að fara í gjaldþrotaskipti. Sá sem vill leita réttaraðstoðar samkvæmt lögunum skal senda dómsmálaráðuneytinu umsókn og gera þar grein fyrir eignum og skuldum og ástæðum fjárhagsörðugleikanna. Innanríkisráðuneytið hefur útbúið umsóknareyðublað fyrir þá sem vilja leita réttaraðstoðar samkvæmt ofangreindu.

 

Síðast uppfært/breytt des 2013

 

Til baka


Lög nr. 90/2003 um tekjuskatt
Lög nr. 65/1996 um réttaraðstoð við einstaklinga sem leita nauðasamninga
Lög nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.
Innanríkisráðuneytið
Skattar og gjöld fyrirtækja - þarftu að borga áttu inni?Staðan þín - skoðaðu greiðslustöðu þína á þjónustusíðu RSKVefur ríkisskattstjóra